Rak odbytu nie ma jednego charakterystycznego wyglądu. Może przypominać niewielki guzek, zgrubienie, niegojące się owrzodzenie lub zmianę podobną do brodawki, ale może też rozwijać się wewnątrz kanału odbytu i pozostawać niewidoczny. Sam wygląd nie pozwala rozpoznać raka – podejrzaną zmianę ocenia lekarz, a rozpoznanie potwierdza badanie tkanki.
Jak może wyglądać rak odbytu?
Określenie „rak odbytu” obejmuje nowotwory rozwijające się w kanale odbytu lub na skórze bezpośrednio otaczającej jego ujście. Wygląd zmiany zależy między innymi od jej położenia, wielkości i sposobu wzrostu.
Zmiana może być widoczna podczas oglądania okolicy odbytu, ale nie musi. Guz położony głębiej w kanale odbytu może początkowo powodować jedynie krwawienie, ból, świąd, uczucie ciała obcego albo zmianę rytmu wypróżnień. Objawy te są nieswoiste i występują również w znacznie częstszych, niezłośliwych chorobach.
Możliwe cechy widocznej zmiany w okolicy odbytu
Widoczna zmiana może mieć postać:
- guzka lub zgrubienia przy ujściu odbytu,
- twardego albo nieregularnego obszaru skóry,
- ranki lub owrzodzenia, które się nie goi,
- zmiany przypominającej brodawkę,
- miejscowego zaczerwienienia, podrażnienia lub uszkodzenia powierzchni skóry,
- zmiany, która krwawi przy dotyku lub podczas wypróżniania,
- stopniowo powiększającego się obszaru o zmienionym wyglądzie.
Żadna z tych cech nie jest swoista dla nowotworu. Podobnie mogą wyglądać między innymi hemoroidy, szczelina odbytu, kłykciny, stan zapalny lub inne choroby skóry. Niepokój powinno wzbudzić przede wszystkim utrzymywanie się zmiany, jej powiększanie, nawracające krwawienie albo brak gojenia.
Czy rak odbytu zawsze ma postać wyraźnego guzka?
Nie. Rak odbytu może rozwijać się jako płaskie zgrubienie, owrzodzenie lub zmiana ukryta wewnątrz kanału odbytu. Niekiedy nie jest wyczuwalny ani widoczny podczas samodzielnego oglądania.
Brak guzka nie wyklucza zatem choroby. Z drugiej strony obecność guzka nie oznacza automatycznie raka. O charakterze zmiany nie można wiarygodnie wnioskować wyłącznie na podstawie jej kształtu, koloru, bolesności czy twardości.
Rak odbytu a hemoroidy – jakie mogą być różnice w wyglądzie?
Hemoroidy są znacznie częstszą przyczyną krwawienia i wyczuwalnych zmian w okolicy odbytu. Hemoroidy zewnętrzne mogą być widoczne jako miękkie uwypuklenia przy jego ujściu. Gdy powstanie w nich zakrzep, mogą stać się twarde, obrzęknięte i bolesne. Hemoroidy wewnętrzne mogą natomiast wysuwać się podczas wypróżniania.
Zmiana nowotworowa może wyglądać bardziej nieregularnie, przypominać niegojącą się ranę lub twarde zgrubienie i stopniowo się powiększać. Różnice te nie są jednak wystarczająco wiarygodne, aby na ich podstawie przeprowadzić samodzielne rozpoznanie. Rak może przypominać hemoroidy, a hemoroid może wyglądać niepokojąco.
Krwawienie przypisywane hemoroidom wymaga oceny zwłaszcza wtedy, gdy:
- pojawiło się po raz pierwszy lub regularnie nawraca,
- towarzyszy mu nowa, wyczuwalna zmiana,
- występuje ból, świąd, wydzielina lub uczucie niepełnego wypróżnienia,
- dotychczasowa zmiana zaczyna rosnąć albo zmienia wygląd,
- dolegliwości nie ustępują lub nasilają się.
Nawet wcześniejsze rozpoznanie hemoroidów nie oznacza, że każde kolejne krwawienie ma tę samą przyczynę.
Jak wygląda rak odbytu na zdjęciach i dlaczego nie wystarczają one do rozpoznania?
Zdjęcia raka odbytu dostępne w internecie mogą przedstawiać guzki, owrzodzenia, zgrubienia lub zmiany brodawkowate. Pokazują jednak wybrane, często bardziej wyraźne przypadki. Nie oddają całego zakresu możliwego wyglądu choroby, a część nowotworów rozwija się wewnątrz kanału odbytu i nie może zostać uwidoczniona na zwykłej fotografii.
Porównywanie własnej zmiany ze zdjęciem jest niewiarygodne również dlatego, że:
- wiele chorób tej okolicy wygląda podobnie,
- światło, kąt wykonania zdjęcia i jakość obrazu zmieniają wygląd tkanek,
- fotografia nie pozwala ocenić spoistości, głębokości ani granic zmiany,
- nie pokazuje zmian znajdujących się głębiej,
- nawet typowy wygląd nie potwierdza ani nie wyklucza nowotworu.
Zdjęcie może być pomocniczym elementem konsultacji, ale nie zastępuje badania. Ostateczne rozpoznanie raka wymaga pobrania materiału ze zmiany i jego oceny pod mikroskopem.
Jak lekarz ocenia zmianę w okolicy odbytu?
Ocena zwykle rozpoczyna się od rozmowy o rodzaju i czasie trwania objawów. Istotne są między innymi krwawienie, ból, świąd, obecność wydzieliny, wyczuwalny guzek oraz zmiany związane z wypróżnianiem.
Lekarz może następnie:
- obejrzeć skórę wokół odbytu,
- zbadać odbyt palcem przez rękawiczkę,
- ocenić kanał odbytu za pomocą krótkiego wziernika,
- sprawdzić okoliczne węzły chłonne, w tym w pachwinach,
- pobrać wycinek ze zmiany do badania histopatologicznego.
Badanie histopatologiczne polega na ocenie pobranej tkanki pod mikroskopem. To ono pozwala potwierdzić albo wykluczyć obecność komórek nowotworowych w badanym materiale. Jeśli rozpoznanie zostanie potwierdzone, lekarz może zlecić dalsze badania potrzebne do oceny rozległości choroby i zaplanowania postępowania.
Kiedy zmiana w okolicy odbytu wymaga konsultacji?
Konsultacji wymaga zwłaszcza zmiana, która nie znika, powiększa się, twardnieje, ma nieregularną powierzchnię, krwawi lub nie chce się zagoić. Oceny lekarskiej wymagają również nawracające krwawienie z odbytu, utrzymujący się ból lub świąd, nietypowa wydzielina oraz uczucie guzka albo przeszkody w kanale odbytu.
Nie należy odkładać konsultacji tylko dlatego, że objawy przypominają hemoroidy. Wczesna ocena pozwala ustalić rzeczywistą przyczynę dolegliwości, która często okazuje się niezłośliwa, a w razie podejrzenia nowotworu – sprawnie rozpocząć właściwą diagnostykę.
Obfite krwawienie, osłabienie, zasłabnięcie lub szybko nasilający się silny ból wymagają pilnej pomocy medycznej, niezależnie od podejrzewanej przyczyny.
