Rak piersi – czynniki zwiększające ryzyko zachorowania

Można wyróżnić  czynniki ryzyka zachorowania na raka piersi związane z obciążeniami genetycznymi jak również te mające związek z fizjologiczną aktywnością hormonalną i trybem życia kobiety.

Szacuje się, że 5 -10% przypadków raka piersi uwarunkowana jest genetycznie, czyli występuje u kobiet, u których wśród członków najbliższej rodziny występowały zachorowania na raka piersi i/lub jajnika oraz u których potwierdzono obecność mutacji genu BRCA1 lub BRCA2 ale także innych. Mutacja w genie BRCA1 zwiększa ryzyko wystąpienia raka piersi o ok. 65-90%, jak również ryzyko zachorowania na raka jajnika o ok. 40 %.  Natomiast mutacja w genie BRCA2 odpowiedzialna jest za ok. 30-55% przypadków  występowania  raka piersi i 25% raka jajnika. Warto jednak pamiętać, że mutacje w obrębie dwóch wymienionych powyżej genów nie świadczą o tym, że zachorujemy na raka piersi i/lub jajnika ale jedynie świadczoną o zwiększonym ryzyku zachorowania na te typy nowotworów.  Niestety ryzyko zachorowania na raka piersi w przypadku obciążonego wywiadu rodzinnego, jest większe u kobiet u których matka, siostra, córka chorowały na ten typ nowotworu, tym bardziej jeżeli do zachorowania doszło jeszcze przed menopauzą. Dlatego jeżeli w rodzinie występowały przypadki raka piersi lub jajnika warto zbadać występowanie mutacji genu BRCA1 i BRCA2 ponieważ ich wykrycie w dużym stopniu ułatwia proces diagnostyczno – leczniczy.

Do czynników ryzyka zachorowania na raka piersi zalicza się również te niezwiązane z obciążeniami genetycznymi, wśród, których najczęściej wymienia się:

  • wiek kobiety – na raka piersi najczęściej chorują panie pomiędzy 50 a 69 rokiem życia, ale warto pamiętać, że rak piersi może pojawiać się również u znacznie młodszych kobiet
  • rodzinne występowanie raka piersi
  • zmiany atypowe predysponujące w piersi np. atypowy rozrost wewnątrzprzewodowy ADH
  • choroby rozrostowe piersi
  • otyłość (głównie po menopauzie) a co za tym idzie nieprawidłową dietę i brak aktywności fizycznej
  • brak dzieci lub późne urodzenie dziecka (po 35 rż.)
  • czynniki hormonalne endogenne – wczesne pojawienie się miesiączki tj. przed 12 rż. lub późne przebycie menopauzy tj. po 55 rż.  
  • czynniki hormonalne egzogenne – wieloletnie przyjmowanie doustnej antykoncepcji hormonalnej i/lub stosowanie hormonalnej terapii zastępczej
  • ekspozycja na promieniowanie jonizujące
  • przebyte wcześniej nowotwory takie jak rak jednej piersi, rak jajnika i rak endometrium
  • przebyta wcześniej radioterapia
  • budowa piersi – występowanie w piersi dużej ilości tkanki gruczołowej

Dowiedz się więcej o raku piersi:

Zgodnie z danymi ze Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) rak piersi jest obecnie najczęściej diagnozowanym nowotworem na  świecie, który co roku wykrywany jest u ok. 12% kobiet, odpowiadając rocznie za 1,7 milion zachorowań i ponad 500 tysięcy zgonów
W początkowym stadium rozwoju rak piersi przebiega najczęściej  w sposób bezobjawowy i na tym etapie można go wykryć jedynie na podstawie badań diagnostycznych takich jak USG piersi czy mammografia.
Podstawę diagnostyki raka piersi stanowi wizyta u onkologa lub chirurga, który już podczas badania  palpacyjnego jest w stanie wykryć obecność  guza w piersi i/ lub powiększone węzły chłonne w dole pachowym.
Podstawę wyboru optymalnej ścieżki leczenia w przypadku raka piersi stanowi przede wszystkim wynik badania histopatologicznego, stopień zaawansowania choroby oraz określenie czynników prognostycznych i predykcyjnych.
Chirurgiczne leczenie raka piersi można podzielić na leczenie oszczędzające gruczoł piersiowy (wycinany jest rak piersi w granicach zdrowych tkanek, czyli fragment gruczołu piersiowego ) i leczenie amputacyjne (wycinany/amputowany jest cały gruczoł piersiowy).
Pojawienie się przerzutów w raku piersi to fakt zaawansowanego stadium choroby. Przerzuty w raku piersi lokalizują się najczęściej w pierwszej kolejności w węzłach chłonnych pachowych a wraz z rozwojem choroby powstają tzw. przerzuty odległe w kościach (70-80% przypadków przerzutów), wątrobie, płucach i mózgu.
Najprostszą profilaktyką jest samobadanie piersi, które polega na ich oglądaniu oraz na badaniu dotykowym. Samobadanie piersi warto wykonywać systematycznie co najmniej raz na kwartał i w tej samej fazie cyklu miesiączkowego.
Samobadanie piersi można wykonać w trzech pozycjach: leżącej, w wannie lub stojąc przed lustrem. Pierwszym krokiem jest uniesienie rąk do góry i ocena symetrii i kształtu obu piersi oraz dołów pachowych.