Bezpłatny webinar live!

Rak prostaty i rak jąder – objawy, profilaktyka, leczenie
23 listopada 2021 r. godz: 19:30

Rak jelita grubego – czynniki zwiększające ryzyko zachorowania

Podwyższone ryzyko zachorowania na raka jelita grubego występuje u osób powyżej 50 rż., a szczyt zachorowań na ten typ nowotworu przypada na 7. i 8. dekadę życia. Niezależnie od tego specjaliści zwracają uwagę, że nowotwór jelita grubego coraz częściej występuje u młodych osób przed 40 rż. Dzieje się tak, ponieważ nie tylko wiek, ale również złe nawyki żywieniowe, brak aktywności ruchowej czy otyłość są czynnikami ryzyka rozwoju tego nowotworu. Czynników ryzyka rozwoju raka jelita grubego jest znacznie więcej, ale pocieszającym jest fakt, że są to czynniki modyfikowalne, czyli takie na, które mamy wpływ. Szczególną czujność powinny zachować osoby, które mogą mieć obciążenie genetyczne, zwłaszcza gdy w najbliższej rodzinie występował rak jelita grubego.

Wśród zachorowań na raka jelita grubego można wyodrębnić dwie grupy:

  1. zachorowania sporadyczne, czyli te niezwiązane z obciążeniem genetycznym/rodzinnym do których zalicza się:
    • wiek po 50 roku życia
    • otyłość
    • palenie papierosów
    • nieprawidłową dietę bogatą w nasycone kwasy tłuszczowe, cukry proste i duże ilości czerwonego mięsa
    • brak aktywności fizycznej
    • nadużywanie alkoholu
    • przyjmowanie leków, w tym w szczególności immunosupresyjnych
    • przebytą radioterapię w obrębie jamy brzusznej
    • infekcje HPV typami onkogennymi
    • zachorowanie na raka szyjki macicy lub sromu
  2. zachorowania rodzinne/genetyczne, czyli te, które są następstwem mutacji niektórych genów, które odpowiadają za 15 – 30% wszystkich przypadków tej choroby, do których zalicza się:
    • występowanie nowotworu jelita grubego w najbliższej rodzinie, w szczególności w pierwszej linii pokrewieństwa
    • rodzinną polipowatość gruczolakowatą, która odpowiada za ok. 5-10% zachorowań
    • zespół Lyncha tzw. dziedziczny rak jelita grubego niezwiązany z polipowatością odpowiadający za 1-3% zachorowań
    • chorobę Leśniowskiego-Crohna
    • pacjentów ze zdiagnozowanymi polipami o dużym stopniu dysplazji
    • pacjentów cierpiących na nawracające stany zapalne jelit.

Dowiedz się więcej o raku jelita grubego

Z danych Krajowego Rejestru Nowotworów wynika, że szacowana zachorowalność na raka jelita grubego w 2020 r. dotyczyła 20,5 tys. osób. Rak jelita grubego jest aktualnie w Polsce drugą najczęstszą przyczyną zgonów nowotworowych u mężczyzn (ok. 7 tys.) i trzecią u kobiet ( ok. 5,5 tys.).
Rak jelita grubego to podstępny nowotwór, ponieważ we wczesnym stadium zaawansowania choroby nowotwór ten w większości przypadków rozwija się w sposób bezobjawowy. Sygnałem, który powinien wzmocnić naszą czujność onkologiczną jest z pewnością krew na/- w stolcu a także niedokrwistość, która manifestuje się w postaci szybkiego poczucia zmęczenia i ogólnego osłabienia organizmu.
Rak jelita grubego to bardzo niebezpieczny nowotwór, ponieważ w początkowej fazie rozwoju może nie dawać żadnych objawów. Są jednak badania, które przy wystąpieniu niepokojących objawów takich jak zmiana rytmu wypróżnień, nieplanowana utrata masy ciała, występowanie naprzemiennych biegunek z zaparciami, czy stolców „ołówkowatych” oraz krwi w/-na stolcu pomagają wykryć raka jelita grubego nawet we wczesnej fazie.
Szansą na skuteczne wyleczenie tego nowotworu jest jego wykrycie we wczesnym stadium, ale niestety w przypadku ok. 25% pacjentów w Polsce diagnozę stawia się późno, co wpływa na rokowania. Dlatego tak ważne są badania profilaktyczne, o które powinno się zadbać już po ukończeniu 40 roku życia.
Podstawę leczenia raka jelita grubego stanowi leczenie chirurgiczne polegające na wycięciu guza wraz z marginesem zdrowych tkanek oraz regionalnych węzłów chłonnych. U pacjentów z miejscowo i regionalnie zaawansowaną chorobą stosuje się leczenie skojarzone w połączeniu z chemioterapią lub w przypadku chorych z rakiem odbytnicy – z radio lub radiochemioterapią.
Ponad 80% przypadków zachorowań na nowotwór jelita grubego nie ma związku z predyspozycjami genetycznymi, które odpowiadają za ok. 15-20% przypadków choroby. Do predyspozycji genetycznych zalicza się występowanie raka jelita grubego u członków najbliższej rodziny oraz zespoły genetyczne, które mogą prowadzić do procesu nowotworzenia.