Rak skóry może przypominać niegojącą się rankę, łuszczącą plamę, perłowy guzek albo zmieniające się znamię. Nie ma jednego typowego wyglądu, a podobne cechy występują także w zmianach łagodnych. Znaczenie mają wygląd, lokalizacja i ewolucja zmiany, ale rozpoznanie wymaga oceny lekarskiej.
Jak może wyglądać rak skóry?
Określenie „rak skóry” obejmuje różne nowotwory, które nie wyglądają jednakowo. Podejrzenie może wzbudzać zarówno zmiana barwnikowa, jak i cielisty lub różowy guzek, szorstka plama czy uszkodzenie skóry, które nie chce się zagoić.
Zmiany skórne, które mogą wymagać oceny dermatologicznej
Do cech, które warto skonsultować z lekarzem, należą:
- nowa zmiana wyraźnie różniąca się od pozostałych;
- znamię, które zmienia wielkość, kształt, kolor lub powierzchnię;
- niegojąca się ranka, nadżerka albo owrzodzenie;
- nawracające krwawienie lub tworzenie się strupa w tym samym miejscu;
- guzek, który stopniowo rośnie;
- szorstka, łuszcząca się lub zgrubiała plama;
- zmiana, która zaczyna swędzieć, boleć albo staje się tkliwa;
- ciemna smuga pod paznokciem, zwłaszcza gdy jest nowa lub się poszerza.
Żadna z tych cech nie przesądza o nowotworze. Szczególne znaczenie ma jednak utrzymywanie się zmiany oraz jej ewolucja.
Dlaczego sam wygląd zmiany nie wystarcza do rozpoznania raka?
Łagodne znamiona, brodawki, podrażnienia i inne choroby skóry mogą przypominać nowotwór. Z kolei rak skóry nie zawsze ma cechy uznawane za typowe. Może być niewielki, mieć równy kolor albo wyglądać jak drobne uszkodzenie naskórka.
Zdjęcie wykonane telefonem również nie pokazuje wszystkich szczegółów. Oświetlenie, ostrość i skala mogą zmieniać widoczny kolor oraz granice zmiany. Dlatego wygląd pozwala jedynie zauważyć niepokojące cechy, a nie potwierdzić rozpoznanie.
Jak może wyglądać czerniak skóry?
Czerniak często rozwija się jako nowa zmiana barwnikowa, ale może też powstać w obrębie istniejącego znamienia. Nie każdy czerniak jest ciemny – zdarzają się zmiany różowe, czerwone lub cieliste, zawierające niewiele barwnika.
Zmiana barwnikowa o nietypowym kształcie, kolorze lub przebiegu
W obserwacji znamion pomocna jest reguła ABCDE:
- A – asymetria: jedna część zmiany nie przypomina drugiej;
- B – brzegi: są nieregularne, poszarpane lub niewyraźne;
- C – kolor: w jednej zmianie występują różne odcienie, na przykład brązu, czerni, czerwieni, bieli lub niebieskoszarego;
- D – duży rozmiar: większa średnica może zwiększać czujność, ale czerniak może być także mały;
- E – ewolucja: zmiana rośnie lub zmienia kształt, kolor, powierzchnię bądź związane z nią odczucia.
Najważniejsza jest często ewolucja. Znamię, które przez lata pozostawało podobne, a następnie zaczęło się zmieniać, wymaga oceny. Niepokój może wzbudzać również tak zwany objaw brzydkiego kaczątka, czyli zmiana wyraźnie odmienna od pozostałych znamion danej osoby.
Jak może wyglądać rak podstawnokomórkowy?
Rak podstawnokomórkowy może przyjmować kilka postaci. Często pojawia się na skórze narażonej na promieniowanie słoneczne, zwłaszcza w obrębie głowy i szyi, ale może rozwinąć się również w innych miejscach.
Guzek, perłowa zmiana lub niegojące się uszkodzenie skóry
Typowy obraz może obejmować:
- gładki, lśniący lub perłowy guzek;
- różową albo cielistą zmianę z widocznymi drobnymi naczyniami;
- niegojącą się nadżerkę lub rankę;
- miejsce, które okresowo krwawi, pokrywa się strupem, a następnie pozornie goi;
- płaską, różową lub czerwonawą plamę, czasem lekko łuszczącą się;
- zmianę przypominającą bliznę, choć wcześniej nie doszło tam do urazu.
Rak podstawnokomórkowy bywa niebolesny i może rozwijać się powoli. Brak bólu nie pozwala więc uznać zmiany za bezpieczną.
Jak może wyglądać rak kolczystokomórkowy?
Rak kolczystokomórkowy, nazywany również rakiem płaskonabłonkowym skóry, często ma szorstką, zrogowaciałą powierzchnię. Może występować na skórze narażonej na słońce, ale nie jest ograniczony wyłącznie do tych okolic.
Łuszcząca się, zgrubiała lub owrzodziała zmiana
Zmiana może wyglądać jak:
- twardy, różowy lub czerwonawy guzek;
- szorstka, łuszcząca się albo pokryta strupem plama;
- zgrubienie skóry z nadmiernym rogowaceniem;
- niegojąca się ranka lub owrzodzenie;
- narośl, która stopniowo się powiększa;
- zmiana krwawiąca po niewielkim urazie lub dotknięciu.
Rak kolczystokomórkowy może być tkliwy albo bolesny, ale nie jest to cecha konieczna. Podobny wygląd mogą mieć również zmiany nienowotworowe i przednowotworowe, dlatego potrzebna jest profesjonalna ocena.
Jak odróżniać podejrzane zmiany skóry od innych zmian?
Nie istnieje pojedyncza cecha, która pozwala samodzielnie i pewnie odróżnić raka skóry od zmiany łagodnej. Najwięcej informacji daje połączenie obrazu zmiany z jej historią i porównaniem z pozostałą skórą.
Na co zwracać uwagę w wyglądzie i ewolucji zmiany
Podczas obserwacji warto zwracać uwagę na:
- pojawienie się nowej zmiany;
- powiększanie się lub uwypuklanie;
- zmianę kształtu, granic albo koloru;
- powstanie zgrubienia, łuski, nadżerki lub owrzodzenia;
- nawracające krwawienie i strupienie;
- brak gojenia;
- nowe dolegliwości, takie jak świąd, tkliwość lub ból.
Pomocne może być wykonanie zdjęcia w dobrym świetle, z widoczną skalą, i zapisanie daty. Fotografia służy wtedy do porównania wyglądu w czasie, a nie do samodzielnego stawiania diagnozy.
Znaczenie porównania zmiany z otaczającą skórą
Podejrzana zmiana nie zawsze jest największa lub najciemniejsza. Ważne może być to, że wygląda inaczej niż pozostałe znamiona: ma odmienny kolor, strukturę, kształt albo zmienia się w innym tempie.
Warto oglądać całą skórę, także plecy, skórę głowy, przestrzenie między palcami, podeszwy stóp i okolice paznokci. Miejsca trudno dostępne można sprawdzać z pomocą lustra lub drugiej osoby. Nie należy usuwać ani drażnić podejrzanej zmiany domowymi metodami, ponieważ może to utrudnić jej ocenę.
Jak lekarz ocenia zmianę skórną?
Ocena rozpoczyna się od rozmowy i oglądania skóry. Lekarz może zapytać, kiedy zmiana się pojawiła, czy rośnie, krwawi, swędzi lub boli oraz czy wcześniej dochodziło w tym miejscu do urazów. Istotne może być także porównanie jej z innymi znamionami.
Kolejnym etapem często jest dermoskopia. To nieinwazyjne badanie wykonywane za pomocą urządzenia powiększającego i odpowiedniego oświetlenia. Pozwala zobaczyć struktury niewidoczne gołym okiem i dokładniej określić, czy zmiana wymaga usunięcia, pobrania wycinka albo dalszej obserwacji.
Jeżeli obraz budzi podejrzenie nowotworu, ostateczne rozpoznanie opiera się na badaniu histopatologicznym pobranej lub usuniętej tkanki. Dopiero ocena komórek pod mikroskopem pozwala potwierdzić rodzaj zmiany. Samo oglądanie skóry, fotografia ani dermoskopia nie zastępują badania histopatologicznego, gdy jest ono potrzebne.
